دخالت دارد و اگر خوب دقت كنيم ، خاصه در اين اوقات مىبينيم كشف اجسام اشعه‌دار كه عنصر ماده‌اى را تغيير داده و به عنصر ديگرى برمىگرداند و اتم را خرد مىكند ، تنها نتيجهء آن بمب اتمى نبوده بلكه منابعى بسيار قوى و تازه ايجاد مىكند كه هيچ‌وقت به فكر انسانى نمىآمده است . « 1 » 5 - مسلمانان در اطراف ماهيت « جوهر فرد » و جزء لا يتجزى به‌طور تفصيل بحث كرده‌اند و بيش از هشت قرن پيش ابن سينا فيلسوف شيعى ، گفته است : هريك از ذرات شبيه به يك عالم متحرك است ، آرى هر ذره متحرك و مركب از چند كره است . فريد الدّين عطار ، صوفى معروف ، گفته و نوشته است : تمام ذرات عالم در عمل و كارى دايم و مستمر هستند و در هيجان و شعله‌ورىاند ، و هر ذره‌اى خورشيدى است ظاهر و روحى است باطن . پيش از او جابر بن حيان در رسائل خود به اين نكته اشاره كرده است و تكيه‌گاه او در اين اظهار ، روشن‌بينى و فرهنگ باطنى او بوده است . او مىگويد : « اما جوهر - خدا تو را سلامت بدارد - چيزى است كه پر از خلل بوده و به هر صورت شكل‌پذير و در او همه چيز هست ، اگر خورشيد بر آن مستقيم بتابد مىشكافد و ظاهر مىشود ، پس بايد بدانيم كه آن همان نفس جرم فلك منير اعظم است - بزرگ است آفرينندهء آن و مقدس است نامهاى او . » و نيز گفته است : « عالم تكوين شده از خورشيد و مركز است . » « 2 » علوم امروز اين پديدهء فكرى را تأييد و ثابت مىكند كه يك‌ذره شبيه به يك مجموعهء شمسى است و از خورشيدى كه ستارگانى در اطراف آن شناورند ، تكوين يافته است و اتم از پروتون مركزى كه موجب پر شدن يا سنگينى آن است و از الكترونهايى كه سنگينى را سلب مىكنند ، تشكيل يافته است . و الكترونها به دور پروتون مىچرخند . علماى اتم نظريات فوق‌العاده مهم خود را كه تجربه آن را تأييد كرده است ، بر اين مبتنى كردند و از نتايج اين اكتشاف و اين نظريه ، بمب اتمى و چيزهاى ديگر را اختراع كردند . ويليام هينجز و جون دالتون و روبرت هووستادتر از اين دانشمندان هستند . گفته شده است كه بهاء الدّين عاملى توانست ذره را بشكافد و بر قوهء آن تسلط پيدا كند و در بعضى موارد آن را به كار برد . يكى از مظاهر آن شمعى بود كه در تون حمامى در اصفهان روشن كرده بود و آن شمع براى گرم نگاه داشتن حمام تا صدها سال بدون آنكه شمع را عوض كنند ، كافى بود . چنان كه ساعتى هم ساخته بود كه هميشه حركت مىكرد و احتياجى به كوك كردن مجدد

--> ( 1 ) - - كتاب ملهم الكيميا ، ص 156 - 157 ( 2 ) - ملهم الكيميا ، ص 162